Hakların Sınırlandırılması Ölçütleri (Sınırlamada Meşru Amaçlar)

Posted on Updated on

Hazır hakların sınırlandırılmasından bahsetmişken, insan hakları hukukunda ve Türk hukukunda hangi ölçütlere yer verildiğini tablolar halinde gösterilmesi faydalı olacaktır. İnsan hakları hukukundaki her bir önemli sözleşme özelinde hazırlanan tablolar Prof. Dr. Mehmet Semih Gemalmaz, Ulusalüstü İnsan Hakları Hukukunun Genel Teorisine Giriş, Cilt II, 8. Baskı, Legal Yay., İstanbul, 2012, sf:691-695’den alınmış olup Dr. İzzet Mert Ertan’ın katkılarıyla hazırlanmıştır.

Başlıca İnsan Hakları Sözleşmelerinde Hakların Kayıtlanmasına İliş­kin Maddeler ve Kayıtlama Ölçütleri

Aşağıda verdiğimiz Tabloların başlığında geçen “kayıtlama” terimi, hem olağan rejimlerde hakların ve özgürlüklerin kullanım alanlarının daraltılması sonucunu doğu­ran ve kural olarak sü­reklilik arz eden “sınırlama”ları, hem de olağanüstü rejimlerde hakların ve özgürlüklerin kullanıl­masının “durdurulması yahut askıya alınması” şek­linde olup süresi ve etkisi bakımından geçici ve münhasıran bir krizin varlığı nedenine bağlı istisnai önlemleri kapsayan bir üst kavram olarak kullanılmaktadır.

Başlıktaki “ölçüt” terimi ise, tanınmış bulunan hak ya da özgürlüğün kullanım alanının, yetkili makamlar tarafından daraltılmasında yahut doğrudan kullanımının yasaklanma­sında dayanak teşkil eden gerekçeler veya meşru amaçlar olarak anlaşılmalıdır.

1-) AİHS ve Protokollerinde Yer Alan Kayıtlama ve Yasaklama Rejimi Ölçütleri Tablosu

 

AİHS ve PROTOKOLLERİNDE YER ALAN KAYITLAMA VE YASAKLAMA REJİMİ ÖLÇÜTLERİ[1]

Ölçüt

İlgili Madde

Adaletin tecellisi 6/1
Ahlakın korunması/ahlakın yararı 6/1; 8/2; 9/2; 10/2; 11/2; P-4/md.2/3
Ayaklanmanın bastırılması 2/2
Başkalarının hak ve özgürlükleri 8/2; 9/2; 10/2; 11/2; P-.4/md.2/3
Başkalarının şöhreti 10/2
Bulaşıcı hastalıkların önlenmesi 5/1
Çocukların ve gençlerin menfaatleri 6/1; P-7/md.5
Demokratik bir toplumda (sınırlamanın sınırı) 6/1; P-4/md.2/4
Demokratik bir toplumda gerekli olma (sınırlamanın sınırı) 8/2; 9/2; 10/2; 11/2; P-4/md.2/3
Düzensizliğin önlenmesi 8/2; 10/2; 11/2
Genelin çıkarına uygunluk P-1/md.1/2
Kamu düzeni 6/1; 9/2; P-4/md.2/3; P-7/md.1/2
Kamu emniyeti 8/2; 9/2; 10/2; 11/2; P-4/md.2/3
Kamu yararı P-1/1; P-4/md.2/4
Mahrem (gizli) bilginin açığa çıkması 10/2
Meşru müdafaa 2/2
Milletlerarası/uluslar arası hukuktan doğan yükümlü­lükler (kayıtlamanın sınırı) 15/1
Ölçülülük/orantılılık (sınırlamanın sınırı) 2/2; 15/1
Özel yaşam 6/1
Sağlık/sağlığın korunması 8/2; 9/2; 10/2; 11/2; P-4/md.2/3
Serseri gibi dolaşma 5/1
Suçun önlenmesi 8/2; 10/2; 11/2; P-4/md.2/3
Topluluğun yaşamını ya da esenliğini tehdit eden olağanüstü durum 4/3
Ulusal (milli) güvenlik 6/1; 8/2; 10/2; 11/2; P-4/md.2/3; P-7/md.1/2
Uluslar arası hukuk genel ilkelerinin öngördüğü koşul (sınırlamanın sınırı) P-1/md.1/1
Ulusun yaşamını tehdit eden kamusal tehlike 15/1
Uygar uluslar tarafından tanınmış huku­kun genel ilkeleri 7/2
Ülke bütünlüğü 10/2
Ülkenin ekonomik refahı 8/2
Vatandaşlık ödevi 4/3
Vergilerin veya diğer katkıların ödenme­sinin güvence altına alınması P-1/md.1/2
Yakın savaş tehdidi P-6/md.2
Yakalamanın gerektirmesi 2/2
Yargı organlarının otorite ve tarafsızlığının korunması ve sürdürülmesi 10/2

Tablonun ikinci sütununda koyu renkli olmayan madde numaraları AİHS’nin ilgili maddele­rini göstermektedir. Protokol hükümleri ise, Protokol Numarası da belirtilerek koyu renkle gösterilmiştir.

2-)Ame.İHS ve Ölüm Cezası Protokolünde Yer Alan Kayıtlama ve Ya­sak­lama Rejimi Ölçütleri Tablosu

 

Ame.İHS ve PROTOKOLLERİNDE YER ALAN KAYITLAMA VE YASAKLAMA REJİMİ ÖLÇÜTLERİ

Ölçüt

İlgili Madde

Adaletin yararı 8/5
Ahlakın korunması/ahlakın yararı 12/3; 13/2-b; 13/4; 15; 16/2; 22/3
Akli yeterlilik 23/2
Başkalarının hak ve özgürlükleri 12/3; 13/2-a; 15; 16/2; 22/3; 32/2
Başkalarının şöhreti 14/3
Ceza mahkûmiyeti 23/2
Çocukların ve gençlerin menfaatleri 13/4; 17/4
Çok ciddi nitelikli askeri suç Ölüm cezası Protokolü/md.1
Devletin bağımsızlığını ve güvenliğini tehdit eden tehlike 27/1
Dil 23/2
Eğitim durumu 23/2
Genel refahın adalete uygun gerekleri 32/2
Herkesin güvenliği 32/2
İkamet 23/2
Kamu düzeni 12/3; 13/2-b; 15; 16/2; 22/3
Kamu emniyeti 12/3; 15; 16/2; 22/3
Kamu yararı 21/2; 22/4
Medeni durum 23/2
Milletlerarası/uluslar arası hukuktan doğan yükümlülükler (kayıtlamanın sınırı) 27/1
Nefret savunusu 13/5
Sağlık/sağlığın korunması 12/3; 13/2-b; 15; 16/2; 22/3
Savaş propagandası 13/5
Suçun önlenmesi 22/3
Topluluğun varlığını ya da refahını tehdit eden tehlike veya felaket 6/3 (c)
Toplumun çıkarları 21/1-2
Ulusal (milli) güvenlik 13/2-b; 15; 16/2; 22/3;
Yasayla önceden düzenlenmiş nedenler 7/2
Yaş 23/2
Yurttaşlık ödevi 6/3 (d)
Vatandaşlık 23/2

3-) Afrika İnsan ve Halkların Hakları Şartında Yer Alan Kayıtlama ve Yasaklama Rejimi Ölçütleri Tablosu

 

Af.İHHŞ’nda YER ALAN KAYITLAMA VE YASAKLAMA REJİMİ ÖLÇÜTLERİ

Ölçüt

İlgili Madde

Ahlakın korunması/ahlakın yararı 11; 27/2
Başkalarının hak ve özgürlükleri 11; 27/2
Emniyet 11
Genel ahlak 12/2
Genel sağlık 12/2
Kamusal gereksinim 14
Ortak çıkarların dikkate alınması 27/2
Sağlık/sağlığın korunması 11
Topluluğun genel menfaati 14
Ulusal (milli) güvenlik 11/1; 12/2
Yasa çerçevesi 9/2
Yasa (hukukun) ve düzenin korunması 12/2
Yasaya uyma 10/1; 12/1
Yasayla önceden düzenlenmiş nedenler 6; 8

4-) BM MSHS’de ve Ölüm Cezası Protokolünde Yer Alan Kayıtlama ve Yasaklama Rejimi Ölçütleri Tablosu

 

MSHS ve PROTOKOLLERİNDE YER ALAN KAYITLAMA VE YASAKLAMA REJİMİ ÖLÇÜTLERİ

Ölçüt

İlgili Madde

Adaletin yararı 14/1
Ahlakın korunması/ahlakın yararı 12/3; 14/1; 18/3; 19/3-b; 21; 22/2
Başkalarının hakları ve özgürlükleri 12/3; 18/3; 21; 22/2
Başkalarının hakları ve şöhreti 19/3-a
Çocukların ve gençlerin menfaatleri 14/1; 23/4
Çok ciddi nitelikli askeri suç Ölüm cezası Protokolü/md.2
Kamu düzeni 12/3; 14/1; 18/3; 19/3-b; 21; 22/2
Kamu emniyeti 18/3; 21; 22/2
Kamu sağlığı 12/3; 18/3; 19/3-b; 21; 22/2
Makul kayıtlama 25
Milletlerarası/uluslar arası hukuktan doğan yükümlülükler (kayıtlamanın sınırı) 4/1
Ulusal, ırksal ya da dinsel nefret savunusu yasağı 20/2
Özel yaşamın korunması 14/1
Savaş propagandası yasağı 20/1
Topluluğun varlığını ya da refahını tehdit eden tehlike veya felaket 8/3-c (iii);
Ulusal (milli) güvenlik 12/3; 13; 14/1; 19/3-b; 21; 22/2
Uluslar topluluğu tarafından tanınmış hukukun genel ilkeleri 15/2
Yasayla önceden düzenlenmiş nedenler 9/1
Yurttaşlık ödevi 8/3-c (iv);

TÜRK HUKUK MEVZUATINDA YER ALAN KAYITLAMA VE YASAKLAMA REJİMİ ÖLÇÜTLERİ

 

Türk hukuk mevzuatında yer alan kayıtlama ve yasaklama rejimi ölçütlerine ilişkin Tablo ise şu çalışmadan nakledilmektedir: M. S. Gemalmaz – Haydar Burak Gemalmaz, Ulusalüstü İnsan Hakları Standartları Işığında Türkiye’de Bilgi Edinme, Düşünce-İfade ve İletişim Mevzuatı, Düşünce Suçuna Karşı Girişim, Yazıhane Ya­yınları, İstan­bul, 2004, sf.2138-2147.

2013 itibariyle mevzuatta ve dolayısıyla söz konusu ölçütlerde değişikler meydana gelmiş olabilir. Okurun buna dikkat etmesi gereklidir.

-A-

Ölçüt

Mevzuat ve İlgili Maddesi

Açık-saçık sahne bulunmaması ölçütü İlkokul, Ortaokul, Lise ve Dengi Okullar Eğitici Çalışmalar Yön/90; İlk ve Orta Dereceli Resmi ve Özel Okullar Müsamere Yön/13
Açık ve yakın tehlike 2911/17, 19
Ağır ekonomik bunalım AY/119; 2935/1, 3; Başbakanlık Kriz Yönetim Merkezi Yön/4, 5
Ahlak kuralları 1587/16; İlkokul, Ortaokul, Lise ve Dengi Okullar Eğitici Çalışmalar Yön/142; Sağlık Bakanlığı Sağlık Meslek Liseleri Ödül ve Disiplin Yön/40; Devlet Konservatuarları Disiplin Yön/9
Ahlaka aykırılık (uygunluk) 765/576; Ceza İnfaz Tüzüğü/123; Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5; 4721/56, 101
Ahlaksızlık Jandarma Görev ve Yetki Yön/27
Aile bağları İlkokul, Ortaokul, Lise ve Dengi Okullar Eğitici Çalışmalar Yön/142
Aile hayatının gizliliği Jandarma Görev ve Yetki Yön/53; 2908/44; Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5; 4982/21
Aile yapısı Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5
Anayasa düzeni/anayasal düzen 2559/8, Ek md.1; 1481/Ek md.1
Anayasada düzenlenen/gösterilen demokrasi AY/Başlangıç
Anayasada belirtilen temel ilkeler Sağlık Bakanlığı Sağlık Meslek Liseleri Ödül ve Disiplin Yön/41; 4721/101
Anayasada belirtilen/gösterilen Cumhuriyetin nitelikleri/ilkeleri 2547/53; Jandarma Görev ve Yetki Yön/32, 35, 59; 2821/28, 37; 2908/5, 44; 2923/2; 3257/3, 9; 3713/1; 3984/4; Radyo TV Yayınlarının Dili Yön/8; 4688/20, 37
Anayasa ile kurulan hür demokratik düzen AY/120, 122; 2935/1, 3; Başbakanlık Kriz Yönetim Merkezi Yön/4, 5
Anayasanın Başlangıcında belirtilen temel ilkeler İlköğretim Kurumları Yön/109
Anayasanın genel ilkeleri 3984/4; Radyo TV Yayınlarının Dili Yön/8; Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5
Anayasanın sözüne ve ruhuna uygunluk AY/Başlangıç, 13; 2954/5
Anayasanın temel ilkeleri 4721/101
Anayasaya sadakat borcu AY/ Başlangıç,.AY/42, 129; 657/6
Asayiş 1402/3
Askeri sır 1632/56
Atatürk ilke ve inkilapları AY/ Başlangıç, 42, 58; 1739/10; İlköğretim Kurumları Yön/6; 2820/4, 84; 3984/4; Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5
Atatürk medeniyetçiliği AY/ Başlangıç, 2
Atatürk milliyetçiliği AY/ Başlangıç, 1739/10, 11
Ayaklanma ve isyan AY/17, 28, 122; 765/149; 2908/44; 2941/10;

-B-

Ölçüt

Mevzuat ve İlgili Maddesi

Başkalarının şöhreti/hakları/özgürlükleri AY/20, 21, 22, 33, 34, 51; 1412/377; 2559/9; 353/142; 2908/44; 2911/17, 19; Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Yön/23; Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/24; 4982/19
Başka rejimlere karşı takdir ve sempati uyandırma ölçütü İlkokul, Ortaokul, Lise ve Dengi Okullar Eğitici Çalışmalar Yön/142
Başkasını rahatsız etme Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yön/6; Devlet Konservatuarları Disiplin Yön/6
Batıl inançları telkin etme İlkokul, Ortaokul, Lise ve Dengi Okullar Eğitici Çalışmalar Yön/142
Bilime uygunluk Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5
Bireyleri cinsel meta olarak gösterme Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5
Bitki sağlığı ve hayatı 4458/55
Bölgenin özellikleri 3257/9
Bulundurulması ve taşınması yasak silah 2559/9

-C ve Ç-

Ölçüt

Mevzuat ve İlgili Maddesi

Cinsel duyguları sömürmeye yönelme Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5
Cinsel meta Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5
Cinsel tahrik Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5
Çocuk hakları ve yararı AY/141; 1412/375, 378; 5680/33; 2253/25, 40; Jandarma Görev ve Yetki Yön/42; Sinema, Video ve Müzik Eserlerinin Denetlenmesi Yön/12; 3682/5; 4857/71
Cumhuriyete aykırılık 2822/5, 25, 26, 68; 2954/5; Sinema, Video ve Müzik Eserlerinin Denetlenmesi Yön/1, 9
Cumhuriyetin bağımsızlığı 3984/Ek md.2; Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5
Cumhuriyetin güvenliği 657/7; 2949/43, 51; RTÜK Personel Yön/7
Cumhuriyetin niteliği 2822/74
Cumhuriyetin temel nitelikleri/ilkeleri (ayrıca bkz., Anayasada gösterilen Cumhuriyet) AY/26, 28, .51,  68; 5680/Ek md.1; 2820/78; Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5
Cumhuriyetin varlığı 3713/1; 3984/Ek md.2; Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5; Güvenlik Soruşturması Yön/4
Çağdaş bilim ve eğitim esasları AY/42
Çağdaş uygarlık seviyesinin üstüne çıkma ölçütü AY/174
Çevre ve toplum sağlığı 4926/6
Çevreye zararlı olma ölçütü 4077/18

-D-

Ölçüt

Mevzuat ve İlgili Maddesi

Demokrasi esasları / demokratik esaslar AY/51, 2821/37; 4688/20, 37
Demokratik cumhuriyet ilkesi 2820/101
Demokratik toplum düzeni gerekleri ilkesi (sınırlamanın sınırı) AY/13
Devletin Anayasada gösterilen temel nitelikleri (Ayrıca bkz. Cumhuriyetin temel nitelikleri/ilkeleri ve Anayasada gösterilen Cumhuriyetin temel nitelikleri) 7397/36
Devletin bağımsızlığı AY/68, 130; 7397/36; 657/7; 2820/79, 101; 3984/4
Devletin bekaası 2941/3; Başbakanlık Kriz Yönetim Merkezi Yön/4
Devletin dış ilişkileri 4982/16
Devletin dış siyaseti Sinema, Video ve Müzik Eserlerinin Denetlenmesi Yön/9
Devletin emniyeti 765/132, 133, 134, 135; Polis Vazife ve Salahiyet Nizamnamesi/9; 4982/16
Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü AY/Başlangıç, .3, 14, 26, 28, 58, 68, 130; 2559/8, Ek md.1; 5680/Ek md.1; 7397/36; 657/7; Sansür Yön/27; 1481/Ek md.1; Sağlık Bakanlığı Sağlık Meslek Liseleri Ödül ve Disiplin Yön/41; 2547/53; Jandarma Görev ve Yetki Yön/32, 35, 59; 2820/78, 81, 82, 101; 2821/28, 58; 2822/5, 25, 26, 68, 74; 2908/44, 54; 2923/2; 2954/5; 3152/2; 3257/3, 9; Sinema, Video ve Müzik Eserlerinin Denetlenmesi Yön/1, 9; 3713/1; 3984/4, Ek md.2; Radyo TV Yayınlarının Dili Yön/8; Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5; Güvenlik Soruşturması Yön/4
Devletin güvenliği 625/5; 2822/74; 2577/20; 4045/1; Güvenlik Soruşturması Yön/1, 2, 5; 4926/6
Devletin iç ve dış güvenliği AY/28; 2908/44; 3713/1
(Devletin) iç ve dış menfaatleri 4045/1; Güvenlik Soruşturması Yön/1, 2, 5
Devletin iç ve dış siyasi çıkarları 765/132, 133, 134, 135
Devletin itibarı (prestiji) RTÜK Personel Yön/9; Güvenlik Soruşturması Yön/5
Devletin menfaatleri 625/5; RTÜK Personel Yön/7; Güvenlik Soruşturması Yön/5
Devletin otoritesi 3713/1
Devlet sırrının ifşası AY/26, 76; 765/136, 137; 1086/249; 1412/49, 88; 2949/43; 4982/16
Devlete ait gizli bilgiler AY/28; 765/132, 133, 134, 135; 2908/44
Devletin siyaseti Polis Vazife ve Salahiyet Nizamnamesi/9; Sinema, Video ve Müzik Eserlerinin Denetlenmesi Yön/1
Devletin şekli 2821/28
Devletin tekliği 2820/80
Devletin üniter yapısını bozmak 2908/5
Devletin yüksek menfaatleri 2577/20; 2949/43, 51
Devletin varlığı AY/130; 7397/36; 1481/Ek md.1; 2821/58; 3713/1; 3984/4; Güvenlik Soruşturması Yön/4
Dini değerler ve semboller KHK No.556/7
Diktatörlük savunusu yasağı AY/68; 2820/78, 101
Duruşmanın inzibatı 353/143; 2845/23
Dürüstlük ve doğruluk 4077/16
Düşman propagandasına alet olma ölçütü Sansür Yön./28

-E ve F-

Ölçüt

Mevzuat ve İlgili Maddesi

Edep törelerine aykırılık 298/51
Eşitlik AY/68; 2820/83, 101; 4721/68
Fikri ve sınai hakların korunması 4458/55

-G-

Ölçüt

Mevzuat ve İlgili Maddesi

Gecikmesinde sakınca bulunan haller AY/20, 21,  22, 28, 33, 135; 1412/90, 92; 2559/13; 5590/Ek md.6; 5680/Ek md.1; 6023/Ek md.2; 6235/Ek md.4; 6343/Ek md.1; 6643/Ek md.1; 6964/18; 7397/36; 507/Ek md.2; 1136/77; 1512/164; Jandarma Görev ve Yetki Yön/32, 118; 2908/54; 3224/35; 3257/9
Gelenek ve göreneklerimiz İlkokul, Ortaokul, Lise ve Dengi Okullar Eğitici Çalışmalar Yön/90; İlk ve Orta Dereceli Resmi ve Özel Okullar Müsamere Yön/13
Genel ahlak AY/20, 21, 22, 28, 31, 33, 34, 51, 141; 765/426, 427, 428; 1412/373, 377; 2559/8, 9, Ek md.1; 5680/Ek md.1; 353/138, 142; 477/21; 1602/49; 2577/18; 2822/5 ; 2908/5, 44; 2911/17, 19; Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Yön/23; 3152/2; 3257/3, 9; Sinema, Video ve Müzik Eserlerinin Denetlenmesi Yön/1, 9; 3984/4; Radyo TV Yayınlarının Dili Yön/8; Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5, 24; KHK No.551/6; KHK No.554/9; KHK No.555/5; KHK No.556/7; 4054/47; Rekabet Kurumu Çalışma Yön/21, 64; 4077/16
Genel ahlak ve adap 406/16; 1086/149; 2820/78; Devlet Konservatuarları Disiplin Yön/8
Genel ahlak ve edep kuralları 2559/5, 11
Genel ahlak ve terbiye Polis Vazife ve Salahiyet Nizamnamesi/9; Jandarma Görev ve Yetki Yön/ 34, 35, 59;
Genel asayiş 406/16; 2822/5; KHK No. 285/4; KHK No.430/1, 3; 2954/5; Sinema, Video ve Müzik Eserlerinin Denetlenmesi Yön/1, 9
Genel edeplere uygunluk 2525/3
Genel edep ve töre 5584/41
Genel güvenlik 2559/8; 1402/3; 1481/ek md.1; Jandarma Görev ve Yetki Yön/35; KHK No. 285/4; KHK No.430/1, 3
Genel sağlık AY/20, 21, 22, 31, 33, 34, 51, 2559/9; 2822/5, 33; 2908/5; 2911/17, 19; Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Yön/23; 3257/3, 9; Sinema, Video ve Müzik Eserlerinin Denetlenmesi Yön/1, 9; 3713/1; Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/24
Genel terbiye ve ahlak kuralları Jandarma Görev ve Yetki Yön/27
Gerçeğe aykırı yayınlar AY/32; 5680/19; 3984/28
Geri bir zihniyetin mahsulü olma İlkokul, Ortaokul, Lise ve Dengi Okullar Eğitici Çalışmalar Yön/142
Gizlilik AY/160; Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/24; 4982/9
Görev haysiyeti RTÜK Personel Yön/9
Görevin gerektirdiği nitelik AY/70
Güvenliğin bozulması 5584/41

-H-

Ölçüt

Mevzuat ve İlgili Maddesi

Haberleşmenin gizliliği 4982/22
Halkın rahatını bozma ölçütü 2559/13; 298/56
Halkı telaş ve heyecena düşürme ölçütü Sansür Yön/4
Hasım olması muhtemel Devlet mensuplarıyla ilgili olma ölçütü Güvenlik Soruşturması Yön/11
Hayvan sağlığı ve hayatı 4458/55
Hizmetten yararlanamama ölçütü KHK No. 285/4; KHK No.430/3
Hukuk devleti ilkesi AY/68; 2820/101
Hukuka aykırılık 4721/56, 101
Hukukun üstünlüğü 3984/4; Radyo TV Yayınlarının Dili Yön/8; Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5
Hükümlü bulunma AY/67

-İ-

Ölçüt

Mevzuat ve İlgili Maddesi

İlgisini inanılır kılma ölçütü 4721/1020
İlmi ve edebi değerden/kimlikten yoksunluk Sansür Yön/27
İnsan bedenini cinsel tahrik unsuruna indirgeme Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5
İnsan hakları (temel hak ve hürriyetler) AY/2, 14, 68, 120, 122; Sağlık Bakanlığı Sağlık Meslek Liseleri Ödül ve Disiplin Yön/41; 2547/53; 2820/78, 101; 2821/28; 2935/1, 3; 3713/1; 3984/4; Radyo TV Yayınlarının Dili Yön/8; Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5; Güvenlik Soruşturması Yön/4; Başbakanlık Kriz Yönetim Merkezi Yön/5
İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi TRT Festival ve Benzeri Hizmetler Yönetmeliği/7
İnsan sağlığı ve hayatı 4458/55
İnsan onuru Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5, 6
İspata razı olma koşulu AY/39
İyiniyet kurallarına aykırılık AY/54, 2822/47
İzin sistemine bağlanma AY/26

-K-

Ölçüt

Mevzuat ve İlgili Maddesi

Kamu ahlakı 4458/55
Kamu düzeni AY/20, 21, 22, 26,31, 33, 34, 51,120, 135; 2559/9; 5442/11, 32; 5590/Ek md.6; 5680/Ek md.1; 6023/Ek md.2; 6235/Ek md.4; 6343/Ek md.1; 6643/Ek md.1; 6964/18; 507/Ek md.2; Sansür Yön/4; 772/3; 1136/77; 1402/3; 1512/164; Jandarma Görev ve Yetki Yön/32, 34, 35, 42, 59; 2822/5; 2908/5, 44; 2911/17, 19; Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Yön/23; 2920/18; 2935/1, 3, 11; KHK No. 285/4; KHK No.430/1, 3; 2954/5; 3224/35; 3257/3, 9; Sinema, Video ve Müzik Eserlerinin Denetlenmesi Yön/1, 9; 3713/1; 3984/25; Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/24; KHK No.551/6; KHK No.554/9; KHK No.555/5; KHK No.556/7; 4077/16; Başbakanlık Kriz Yönetim Merkezi Yön/5; 4458/55
Kamu güveni Sansür Yön/4; 772/3
Kamu güvenliği AY/26, 141; 1412/373; 353/138; 477/21; 1602/49; 2577/18; Jandarma Görev ve Yetki Yön/34, 59; Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/6, 24; 4458/55
Kamu hizmeti 2911/22; 3984/4; Radyo TV Yayınlarının Dili Yön/8; Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5
Kamu mallarını korumak AY/23
Kamu sağlığı Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/6; KHK No.551/103; 4077/16
Kamuoyunu incitme ölçütü 1587/16
Kamu yararı AY/35, 39; 2644/35; 2813/4, 9; 2942/1; 2954/5; Sinema, Video ve Müzik Eserlerinin Denetlenmesi Yön/1, 9; 3348/2; KHK No.551/103; 4982/21
Kamunun huzur ve sükunu Jandarma Görev ve Yetki Yön/27
Kişilerin şeref ve haysiyeti 1412/377; 5680/19; 213/5; 353/142; 3984/4; 4982/21
Kişilik hakları 4077/16
Kişinin çalışma hayatı 4982/15
Kişinin ekonomik değerleri 4982/21
Kişinin mesleki onuru 4982/15
Kişinin mesleki değerleri 4982/21
Kişinin sağlık bilgileri 4982/21
Kişisel çıkar sağlama yasağı AY/24; Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5
Kötü alışkanlık ölçütü Jandarma Görev ve Yetki Yön/27
Kuruluş amaç dışı faaliyet yasağı AY/135; 5590/Ek md.6; 6023/3, Ek md.2; 6235/2, Ek md.4; 6343/14, Ek md.1; 6643/3, Ek md.1; 6964/2, 18, 23; 7397/36; 507/Ek md.1, Ek md.2; 1136/76, 77,111; 1163/6; 1512/163, 164; 2821/37; 2908/37; 3224/3, 19, 35
Kutsal kavram ve değerlerin zayıflatılması İlkokul, Ortaokul, Lise ve Dengi Okullar Eğitici Çalışmalar Yön/142
Kuvvetle muhtemel olma 3984/25
Küçüklerin yargılanması (bkz. çocuk hakları/yararı)

-L-

Ölçüt

Mevzuat ve İlgili Maddesi

Laik Cumhuriyetin gerekleri ilkesi AY/13, 14, 68; 2820/86, 101

-M-

Ölçüt

Mevzuat ve İlgili Maddesi

Mali kaynakların yeterliliği AY/65
Memleketin ekonomik durumuna zarar verme 2954/26
Memleketin bağımsızlığı ve bütünlüğü RTÜK Personel Yön/7
Memleketin güvenliği Jandarma Görev ve Yetki Yön/118
Meslek sırrı 1086/245, 249; 1412/48
Meşru müdafaa AY/17; Köy Korucuları Yönetmeliği/10; 4926/18
Millet egemenliği AY/68; 2820/101
Milletlerarası hukuka uygunluk/ milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler (kayıtlamanın sınırı) AY/15
Milli ahlak 1739/10
Milli birlik 4721/101
Milli birlik ve bütünlük 3257/1
Milli devamlılık 3257/1; Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/27
Milli duygu Sinema, Video ve Müzik Eserlerinin Denetlenmesi Yön/1
Milli egemenlik 2822/5, 25, 26, 68, 74; 2954/5; Sinema, Video ve Müzik Eserlerinin Denetlenmesi Yön/1, 9
Milli ekonominin gerekleri AY/48; 4919/1
Milli emniyet 3011/1
Milli güvenlik AY/20, 21, 22, 26, 28, 31, 33, 34, 51, 135; 1412/377; 2559/9; 5590/Ek md.6; 5680/Ek md.1; 6023/Ek md.2; 6235/Ek md.4; 6343/Ek md.1; 6643/Ek md.1; 6964/18; 353/142; 507/Ek md.2; 625/5; Sansür Yön/4, 28; 1136/77; 1512/164; Jandarma Görev ve Yetki Yön/32; 2813/9, 12, 32; 2822/5, 25, 26, 33, 68; 2908/44; 2911/17, 19; Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Yön/23; 2920/18; 2954/23; 3011/1; 3152/2; 3224/35; Türkiyede İlmi Film Çekecek Yabancıların Tabi Olacakları Esaslar/5; Sinema, Video ve Müzik Eserlerinin Denetlenmesi Yön/1, 9; 3348/2; 3984/4, 25; Radyo TV Yayınlarının Dili Yön/8; Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5; 4982/16
Milli hedef 2941/3; Başbakanlık Kriz Yönetim Merkezi Yön/4, 5
Milli kültür AY/Başlangıç; 1587/16; 1739/10; Sinema, Video ve Müzik Eserlerinin Denetlenmesi Yön/1, 9
Milli kültürün geliştirilmesi ilkesi Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5
Milli menfaatler 2941/3; Türkiyede İlmi Film Çekecek Yabancıların Tabi Olacakları Esaslar/5; 3335/2; Başbakanlık Kriz Yönetim Merkezi Yön/4, 5; 4721/101
Milli savunma KHK No.551/103; 4982/16
Milli serveti tahrip etme AY/54, 2822/47
Milli ülkü İlkokul, Ortaokul, Lise ve Dengi Okullar Eğitici Çalışmalar Yön/142
(tehlikenin) Muhtemel olması 3257/9; Başbakanlık Kriz Yönetim Merkezi Yön/4
Muzır tesir ölçütü 1117/1, 4, Ek md.2
Müstehcenlik ölçütü İlkokul, Ortaokul, Lise ve Dengi Okullar Eğitici Çalışmalar Yön/142; Sağlık Bakanlığı Sağlık Meslek Liseleri Ödül ve Disiplin Yön/38; 3984/4

-N-

Ölçüt

Mevzuat ve İlgili Maddesi

Nüfuz sağlama yasağı AY/24; Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5

-O ve Ö-

Ölçüt

Mevzuat ve İlgili Maddesi

Odak olma AY/68; 2820/101, 103
Ormanların tahrip edilmesi ve zarar görmesi AY/169
Öğrenciliğin onur ve şerefi ve vakarı 2547/54; Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yön/1, 7; Devlet Konservatuarları Disiplin Yön/6
Örf ve adetlerimiz 1587/16; İlkokul, Ortaokul, Lise ve Dengi Okullar Eğitici Çalışmalar Yön/99, 142; 2820/43; Sinema, Video ve Müzik Eserlerinin Denetlenmesi Yön/1, 9
Ölçülülük ilkesi AY/13, 15; 1412/377; 2559/Ek md.6; Polis Vazife ve Salahiyet Nizamnamesi/17; Jandarma Görev ve Yetki Yön/38, 40; 4926/18
Öze dokunma yasağı AY/13

-R-

Ölçüt

Mevzuat ve İlgili Maddesi

Rezalet çıkarma ölçütü 2559/13

-S ve Ş-

Ölçüt

Mevzuat ve İlgili Maddesi

Sağlıklı ve düzenli kentleşmeyi gerçekleştirmek AY/23
Saldırgan nitelik Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yön/9; Devlet Konservatuarları Disiplin Yön/9
Sanatçı adayına yakışmayan davranış Devlet Konservatuarları Disiplin Yön/6, 9
Serseri gibi olma ölçütü 2559/5, 13; Polis Vazife ve Salahiyet Nizamnamesi/2; Jandarma Görev ve Yetki Yön/31, 37, 42; 4721/432
Silah altında bulunma AY/67; 1076/27
Siyasi amaç/temenni yasağı 1580/53; 7397/36
Siyasi çıkar sağlama yasağı AY/24; Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5
Soruşturmanın güvenliği 4982/19
Sosyal amaçlara uygunluk AY/48
Sosyal ve ekonomik ihtiyaçlar 3348/2
Sosyal ve ekonomik gelişmenin sağlanması AY/23
Suçluların cezalandırılması 2559/17; 353/142; Jandarma Görev ve Yetki Yön/28; 4982/20
Suç işlemeye teşvik/kışkırtma AY/28, 68; 765/311, 312; 1412/377; 5584/41; 298/51; 353/142; 2822/5, 68; 2908/44; 2911/126, 31; 4077/16
Suçların işlenmesinin ve suçun devamının  önlenmesi AY/20, 21, 22, 23, 33, 34, 51, 135; 2559/9, 17; 5442/11, 32; 5590/Ek md.6; 5680/Ek md.1; 6023/Ek md.2; 6235/Ek md.4; 6343/Ek md.1; 6643/Ek md.1; 6964/18; 353/142; 507/Ek md.2; 1136/77; 1512/164; Jandarma Görev ve Yetki Yön/26, 28; 2908/54; 2911/17, 19; Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Yön/23; 3224/35; Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/24; 4982/20
Şiddet kullanımının özendirilmesi 3984/4; Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5; 4077/16

-T-

Ölçüt

Mevzuat ve İlgili Maddesi

Tabii afet AY/119; 2935/1, 3; Başbakanlık Kriz Yönetim Merkezi Yön/4, 5
Tehlikeli salgın hastalıklar AY/119; 2935/1, 3; Başbakanlık Kriz Yönetim Merkezi Yön/4, 5
Terör eylemlerine katılma, tahrik ve teşvik etme AY/76
Tıbbi ve bilimsel deneylere rıza AY/17
Tıbbi zorunluluklar AY/17
Ticari sır 4054/47; Rekabet Kurumu Çalışma Yön/21, 64; 4982/23
Toplum düzeni 2559/5, 11; İlkokul, Ortaokul, Lise ve Dengi Okullar Eğitici Çalışmalar Yön/90; İlk ve Orta Dereceli Resmi ve Özel Okullar Müsamere Yön/13; Jandarma Görev ve Yetki Yön/27
Toplum huzurunun korunması 7397/36; 298/56
Toplum için tehlike teşkil etme ölçütü 2559/13
Toplum yararı AY/35
Toplum zararı AY/54; 2822/47
Toplumda benimsenmiş değerler İlkokul, Ortaokul, Lise ve Dengi Okullar Eğitici Çalışmalar Yön/90; İlk ve Orta Dereceli Resmi ve Özel Okullar Müsamere Yön/13
Toplumsal yaşam alanı içinde sergilenemeyecek mahrem söz ve davranışlar Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5
Toplumun değer yargılarıyla bağdaşma ölçütü Devlet Konservatuarları Disiplin Yön/9
Toplumun milli ve manevi değerleri Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5
Türk milleti 625/5
Türk milli menfaatleri AY/Başlangıç; 625/5
Türk varlığı AY /Başlangıç
Türklüğün tarihi ve manevi değerleri AY/ Başlangıç; 625/5; Sağlık Bakanlığı Sağlık Meslek Liseleri Ödül ve Disiplin Yön/40
Türkiyenin egemenlik hakları Başbakanlık Kriz Yönetim Merkezi Yön/5
Türkiyenin toprak bütünlüğü Başbakanlık Kriz Yönetim Merkezi Yön/5

-U ve Ü-

Ölçüt

Mevzuat ve İlgili Maddesi

Ulusal güvenlik Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/24
Ulusal hazinelerin korunması 4458/55
Ulusal varlık ve bütünlük 4045/1; Güvenlik Soruşturması Yön/1, 2, 5
Utanç verme ölçütü Jandarma Görev ve Yetki Yön/27
Ülke bütünlüğü Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/24
Ülke güvenliği 2644/35
Ülkenin ekonomik çıkarları 4982/17
Ülkenin ekonomik veya teknik gelişmesi KHK No.551/103
Ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması AY/122;
Ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren davranışların ortaya çıkması 2941/10

-V-

Ölçüt

Mevzuat ve İlgili Maddesi

Vatandaşlık ödevi AY//23, 69
Vicdan ve din özgürlüğüne aykırı faaliyet 2821/28; Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/5

-Y-

Ölçüt

Mevzuat ve İlgili Maddesi

Yabancı devlete fayda sağlama ölçütü Güvenlik Soruşturması Yön/5
Yabancı devletlere ilişkin bilgi ölçütü 2577/20
Yakalamanın gerektirmesi AY/135; Köy Korucuları Yönetmeliği/10; 2559/13, Ek md.6; 5590/Ek md.6; 6023/Ek md.2; 6235/Ek md.4; 6343/Ek md.1; 6643/Ek md.1; 6964/18; 507/Ek md.2; 1136/77; 1512/164; Jandarma Görev ve Yetki Yön/38; 2908/54; 3224/35; 4982/20
Yargılama görevinin gereği AY/28; 4982/20
Yargının yetki ve yansızlığı Radyo TV Yayınlarının Esas ve Usul Yön/24
Yıkıcı faaliyet Güvenlik Soruşturması Yön/11
Yurdun iç güvenliği ve asayişi 3152/2

-Z-

Ölçüt

Mevzuat ve İlgili Maddesi

Zararlı cereyanların sözcülüğü ölçütü Sansür Yön./27
Zararlı etki yapma/doğurma ölçütü Sansür Yön./28; İlkokul, Ortaokul, Lise ve Dengi Okullar Eğitici Çalışmalar Yön/142

[1] Yukarıda verdiğimiz Tablo şu çalışmadan nakledilmektedir: M. S. Gemalmaz – Haydar Burak Gemalmaz, Ulusalüstü İnsan Hakları Standartları Işığında Türkiye’de Bilgi Edinme, Düşünce-İfade ve İletişim Mevzuatı, Düşünce Suçuna Karşı Girişim, Yazıhane Ya­yınları, İstan­bul, 2004, sf.2137. Bu tablo ve verilerin yanı sıra, buraya alınmayan diğer insan hakları sözleşmele­rinde aynı konudaki verileri içeren tablolar için bkz., M. S. Gemalmaz, Temel Belgelerde İnsan Hakları (haklar/özgürlükler, ödevler/yükümlülükler, sınırlama, yorumlama ve olağa­nüstü rejim ölçütleri), İHD Yay., İstanbul, 1994, sf:309-323.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s